Aktualności

Hospicjum i opieka paliatywna na NFZ – przewodnik dla pacjenta i rodziny

• Diagnoza choroby nieuleczalnej to moment, w którym świat na chwilę się zatrzymuje, a pytania o przyszłość stają się przytłaczające.

• W takich chwilach bezpłatna opieka hospicyjna w ramach NFZ oferuje realne wsparcie zapewniając pacjentowi komfort, a jego rodzinie poczucie bezpieczeństwa.

• Dowiedz się, jak krok po kroku skorzystać z profesjonalnej pomocy, która pozwala skupić się na tym, co teraz najważniejsze – wspólnych chwilach bez bólu.

 

Kto może skorzystać z opieki paliatywnej i hospicyjnej na NFZ?

Z opieki paliatywnej i hospicyjnej w ramach NFZ mogą skorzystać zarówno dorośli, jak i dzieci, którzy chorują na nieuleczalne i postępujące choroby ograniczające życie. Opieka ta jest przeznaczona dla pacjentów na etapie, gdy leczenie przyczynowe nie przynosi już efektów albo z różnych powodów nie może być prowadzone.

 

Opieka paliatywna i hospicjum - nie tylko dla chorych na nowotwory

Wbrew częstemu przekonaniu hospicjum nie jest przeznaczone wyłącznie dla osób z chorobą nowotworową. Wsparcie mogą otrzymać także pacjenci z innymi ciężkimi chorobami.

Szczególną formą pomocy jest również okołoporodowa opieka paliatywna, która zapewnia wsparcie rodzicom oczekującym dziecka z ciężką, nieuleczalną chorobą lub poważnym, nieodwracalnym upośledzeniem.

 

Kiedy pacjent może zostać objęty opieką hospicyjną?

Aby pacjent mógł zostać przyjęty do hospicjum, potrzebne jest skierowanie wystawione przez lekarza przyjmującego w ramach NFZ. Warunkiem jest także rozpoznanie choroby nieuleczalnej, postępującej i takiej, która nie daje szans na wyleczenie.

 

Poradnia medycyny paliatywnej – jakie wsparcie można otrzymać?

Poradnia medycyny paliatywnej to miejsce, w którym pacjent z chorobą nieuleczalną może otrzymać specjalistyczną pomoc w łagodzeniu objawów choroby i poprawie komfortu życia.

Z takiej formy wsparcia korzystają najczęściej osoby, których stan zdrowia jest stosunkowo stabilny i mogą przyjść do poradni samodzielnie lub, jeśli mają trudności z poruszaniem się, otrzymać wizytę w domu.

Wizyta w poradni medycyny paliatywnej, zarówno w placówce, jak i w domu pacjenta – polega na kompleksowej ocenie stanu zdrowia oraz dobraniu takiego leczenia i wsparcia, które pomogą jak najlepiej kontrolować objawy choroby i poprawić komfort życia.

Podczas porady pacjent może otrzymać m.in.:

• badanie podmiotowe (wywiad medyczny)
• ocenę stanu zdrowia podczas badania lekarskiego
• dobór i przepisanie leków, w tym leków przeciwbólowych
• niezbędne badania diagnostyczne
• zlecenie zabiegów pielęgnacyjnych
• skierowanie do innych podmiotów leczniczych, w tym hospicjum domowego lub stacjonarnego
• wydanie potrzebnych opinii i orzeczeń o stanie zdrowia
• porady i konsultacje lekarskie w poradni lub w domu
• wsparcie psychologiczne lub wizytę psychologa w domu
• zabiegi pielęgniarskie lub wizytę pielęgniarki w domu.

Jak wygląda opieka w hospicjum domowym?

Hospicjum domowe pozwala pacjentowi pozostać w swoim domu, a jednocześnie korzystać z regularnej opieki medycznej.

Pacjent ma:

• zapewniony całodobowy dostęp do świadczeń medycznych, przez 7 dni w tygodniu
• opiekę zespołu specjalistów, który odwiedza pacjenta w domu:
  • lekarz udziela porad w zależności od potrzeb pacjenta, jednak nie rzadziej niż dwa razy w miesiącu
  • pielęgniarka odwiedza chorego regularnie, zgodnie z potrzebami pacjenta, ale co najmniej dwa razy w tygodniu
  • możliwe są także konsultacje lub wizyty fizjoterapeuty oraz psychologa, których częstotliwość ustala lekarz hospicjum domowego
• zapewnione niezbędne wyroby medyczne potrzebne do realizacji opieki tj.:
  • koncentrator tlenu lub inne dostępne źródło tlenu
  • ssak elektryczny
  • inhalator
  • glukometr
  • aparat do pomiaru ciśnienia tętniczego
  • pompa infuzyjna
  • kule, laska, balkonik, chodzik, wózek inwalidzki.

 

Hospicjum domowe czy stacjonarne – kto decyduje o wyborze?

Wybór formy opieki hospicyjnej zależy przede wszystkim od stanu zdrowia pacjenta, jego samodzielności oraz możliwości zapewnienia opieki w domu. Lekarz powinien przekazać pacjentowi lub jego przedstawicielowi wszystkie potrzebne informacje m.in. o stanie zdrowia, rozpoznaniu choroby, możliwych metodach leczenia oraz rokowaniu. Jeśli lekarz uzna, ze pacjent kwalifikuje się do opieki paliatywnej, wystawia skierowanie do odpowiedniej formy opieki: hospicjum domowego, hospicjum stacjonarnego lub poradni medycyny paliatywnej.

 

Czy wiesz, że…?

• Pacjent ma prawo sam wybrać hospicjum, z którego chce korzystać. Nie obowiązuje rejonizacja. Oznacza to, że można wybrać dowolną placówkę mającą umowę z NFZ.

• Może również zmienić hospicjum na inne, jeśli uzna, że chce korzystać z opieki w innej placówce.

 

Kto wchodzi w skład zespołu opieki hospicyjnej i paliatywnej?

Opiekę nad pacjentem w hospicjum sprawuje zespół specjalistów. W jego skład wchodzą najczęściej lekarz, pielęgniarka, psycholog i fizjoterapeuta.  W hospicjach stacjonarnych i opiece paliatywnej dodatkowo wsparcia udziela również opiekun medyczny.

Opieka paliatywna ukierunkowana jest na poprawę jakości życia pacjenta. Obejmuje leczenie bólu, zapobieganie objawom somatycznym oraz łagodzenie cierpienia psychicznego, duchowego i socjalnego.

Dla wielu pacjentów szczególnie ważna jest możliwość rozmowy, obecność bliskich i wsparcie duchowe zgodnie z ich przekonaniami. Dlatego w hospicjach stacjonarnych pacjent ma również   możliwość skorzystania z opieki duszpasterskiej.

 

Czy hospicjum oznacza koniec leczenia?

Hospicjum przysługuje pacjentom z chorobą nieuleczalną, postępującą, ograniczającą życie oraz nierokującą nadziei na wyleczenie. Opieka hospicyjna nie polega na leczeniu choroby, lecz na łagodzeniu jej objawów i poprawie jakości życia pacjenta. Jej celem jest przede wszystkim, uśmierzanie bólu oraz innych dolegliwości, a także wsparcie pacjenta i jego bliskich w radzeniu sobie z trudną sytuacja zdrowotną.

 

Czy rodzina pacjenta może otrzymać wsparcie psychologiczne?

Rodzina pacjenta objętego opieką hospicyjną może skorzystać, bez skierowania, z pomocy psychologa lub psychiatry w ramach poradni zdrowia psychicznego lub centrów zdrowia psychicznego działających w ramach NFZ.

Jeśli potrzebujesz pomocy psychiatrycznej lub przeżywasz kryzys możesz skorzystać ze wsparcia w ramach NFZ. Sprawdź, jak uzyskać pomoc

WAŻNE! W przypadku perinatalnej opieki paliatywnej rodzicom po stracie dziecka przysługuje wsparcie psychologiczne przez 28. dni po porodzie.

 

Opieka hospicyjna wsparciem dla pacjenta i jego bliskich

Choroba nieuleczalna to trudny czas, zarówno dla pacjenta, jak i jego bliskich. Warto jednak pamiętać, że w takiej sytuacji nikt nie musi zostawać sam.

Opieka paliatywna i hospicyjna w ramach NFZ to wsparcie medyczne, psychologiczne i często także duchowe, które pomaga przejść przez ten etap choroby z większym poczuciem bezpieczeństwa i godności.

Jej celem jest przede wszystkim łagodzenie bólu i innych dolegliwości oraz poprawa jakości życia pacjenta.

- Wiele rodzin podkreśla, że dzięki wsparciu zespołu hospicyjnego mogli skupić się na tym co najważniejsze – na byciu razem, rozmowie i wspólnym czasie… do końca.”

 

Jednostki chorobowe kwalifikujące dorosłych pacjentów do opieki hospicyjnej:

• choroba wywołana przez ludzki wirus upośledzenia odporności (hiv)
• nowotwory
• następstwa zapalnych chorób ośrodkowego układu nerwowego
• układowe zaniki pierwotne zajmujące ośrodkowy układ nerwowy
• stwardnienie rozsiane
• niewydolność oddechowa niesklasyfikowana gdzie indziej
• owrzodzenie odleżynowe.

 

Jednostki chorobowe kwalifikujące dzieci do ukończenia 18. roku życia do opieki hospicyjnej:

• atypowe wirusowe zakażenia ośrodkowego układu nerwowego
• choroba wywołana przez ludzki wirus upośledzenia odporności (hiv)
• następstwa chorób zakaźnych i pasożytniczych
• nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła
• nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego
• nowotwory złośliwe układu oddechowego i narządów klatki piersiowej
• nowotwór złośliwy kości i chrząstki stawowej
• czerniak i inne nowotwory złośliwe skóry
• nowotwory złośliwe mezotelium i tkanek miękkich
• nowotwór złośliwy piersi
• nowotwory złośliwe żeńskich narządów płciowych
• nowotwory złośliwe męskich narządów płciowych
• nowotwory złośliwe układu moczowego
• nowotwory złośliwe oka, mózgu i innych części ośrodkowego układu nerwowego
• nowotwory złośliwe tarczycy i innych gruczołów wydzielania wewnętrznego
• nowotwory złośliwe niedokładnie określone, wtórne i o nieokreślonym umiejscowieniu
• nowotwory złośliwe, o potwierdzonym lub przypuszczalnym pierwotnym charakterze, tkanki limfatycznej, układu krwiotwórczego i tkanek pokrewnych
• nowotwory złośliwe o niezależnym (pierwotnym) mnogim umiejscowieniu
• nowotwory in situ
• nowotwór niezłośliwy opon mózgowo-rdzeniowych
• nowotwór niezłośliwy mózgu i innych części ośrodkowego układu nerwowego
• nowotwory o niepewnym lub nieznanym charakterze
• choroby metaboliczne
• całościowe zaburzenia rozwojowe
• następstwa zapalnych chorób ośrodkowego układu nerwowego
• układowe zaniki pierwotnie zajmujące ośrodkowy układ nerwowy
• inne choroby zwyrodnieniowe zwojów podstawnych (w szczególności choroba hellervordena-spatza)
• choroby połączeń nerwowo-mięśniowych i mięśni (w szczególności dystrofia mięśniowa, w tym ciężka [duchenne'a], miopatie wrodzone, miopatia mitochondrialna niesklasyfikowana gdzie indziej)
• mózgowe porażenie dziecięce i inne zespoły porażenne (w szczególności mózgowe porażenie dziecięce)
• inne zaburzenia układu nerwowego
• niewydolność serca
• następstwa chorób naczyniowych mózgu
• przewlekła niewydolność oddechowa
• niewydolność wątroby, niesklasyfikowana gdzie indziej
• zwłóknienie i marskość wątroby
• schyłkowa niewydolność nerek
• uszkodzenie struktur śródczaszkowych i krwotok spowodowany urazem porodowym
• inne porodowe urazy ośrodkowego układu nerwowego
• zamartwica urodzeniowa
• przewlekła choroba oddechowa rozpoczynająca się w okresie okołoporodowym (w szczególności dysplazja oskrzelowo-płucna rozpoczynająca się w okresie okołoporodowym)
• wrodzone choroby wirusowe
• inne zaburzenia mózgowe noworodka (w szczególności niedokrwienie mózgu noworodkowe)
• wrodzone wady rozwojowe układu nerwowego (w szczególności wodogłowie wrodzone, zespół dandy-walkera, przodomózgowie jednokomorowe - holoprosencephalia, inne wady mózgu z ubytkiem tkanek, np. gładkomózgowie - lissencephalia, inne określone wrodzone wady rozwojowe mózgu, wrodzone wady rozwojowe mózgu, nieokreślone, rozszczep kręgosłupa, rozszczep kręgosłupa szyjnego ze współistniejącym wodogłowiem, rozszczep kręgosłupa lędźwiowego ze współistniejącym wodogłowiem, inne wrodzone wady rozwojowe układu nerwowego, zespół arnolda-chiariego)
• wrodzone wady rozwojowe serca i dużych naczyń - dotyczy dzieci niezakwalifikowanych do leczenia operacyjnego
• wrodzone wady rozwojowe krtani
• wrodzone wady rozwojowe tchawicy i oskrzeli
• wrodzone wady rozwojowe pęcherzyka żółciowego, przewodów żółciowych i wątroby (w szczególności zarośnięcie przewodów żółciowych, zespół alagille'a)
• niewytworzenie się nerki i inne zaburzenia związane z niedorozwojem nerki (w szczególności niedorozwój nerek, obustronny)
• wielotorbielowatość nerek, dziedziczona autosomalnie recesywnie
• dysplazja kostno-chrzęstna z upośledzeniem wzrostu kości długich i kręgosłupa (w szczególności achondroplazja - chondrodystrofia płodowa)
• inne osteochondrodysplazje (w szczególności kostnienie niedoskonałe - łamliwość kości wrodzona - osteogenesis imperfecta)
• wrodzone wady rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego, niesklasyfikowane gdzie indziej
• pęcherzowe oddzielanie naskórka
• fakomatozy, niesklasyfikowane gdzie indziej
• inne określone zespoły wrodzonych wad rozwojowych dotyczące wielu układów
• inne wrodzone wady rozwojowe niesklasyfikowane gdzie indziej (w szczególności mnogie wrodzone wady rozwojowe niesklasyfikowane gdzie indziej)
• aberracje chromosomowe, niesklasyfikowane gdzie indziej
• śpiączka, nieokreślona
• uraz śródczaszkowy (w szczególności uraz śródczaszkowy z długotrwałym okresem nieprzytomności)
• następstwa urazów głowy
• następstwa urazów szyi i tułowia
• następstwa urazów obejmujących liczne okolice ciała i nieokreślone okolice ciała
• następstwa zatrucia lekami, środkami farmakologicznymi i substancjami biologicznymi
• następstwa toksycznych skutków działania substancji zazwyczaj niestosowanych w celach leczniczych
• następstwa zewnętrznych przyczyn zachorowania i zgonu (w szczególności następstwa wypadków komunikacyjnych, następstwa zamierzonego samouszkodzenia, następstwa niekorzystnego działania leku, środka farmakologicznego i substancji biologicznej zastosowanych do celów leczniczych, następstwa wypadku pacjenta w trakcie zabiegów chirurgicznych i medycznych, następstwa działania innych przyczyn zewnętrznych)
• kryteria kwalifikacji do objęcia perinatalną opieką paliatywną:
• wybrane stany rozpoczynające się w okresie okołoporodowym oraz wady rozwojowe wrodzone, zniekształcenie i aberracje chromosomowe.