Aktualności

Wygasła specustawa dla obywateli Ukrainy. Ważny komunikat dla placówek medycznych i aptek

• 5 marca 2026 r. weszła w życie, ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, zwana dalej „ustawą” [1].

• Ustawa od 5 marca 2026 r. wygasza dotychczasowe uprawnienia do świadczeń medycznych obywateli Ukrainy przyznane na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa [2].

• Komu ustawa przyznaje prawo do bezpłatnych świadczeń medycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia? Szczegóły znajdziesz w tym komunikacie.

 

Ustawa przyznaje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługujących osobom objętym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym [3], beneficjentom ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR:

1. którzy byli ofiarami tortur, gwałtu lub
2. do ukończenia 18. roku życia, lub
3. którzy posiadają zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
4. w okresie ciąży, porodu lub połogu.

Uprawnienie to nie obejmuje:

• leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej
• leczenia niepłodności
• zabiegów endoprotezoplastyki
• usunięcia zaćmy oraz
• podania produktów leczniczych wydawanych pacjentom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.

Dodatkowo ww. osoby uprawnione do świadczeń:

1. nie stanowią populacji uprawnionej do profilaktycznych programów zdrowotnych, tzw. przesiewowych kierowanych do zdrowych/bezobjawowych osób (dot. programu profilaktyki raka piersi, programu profilaktyki raka szyjki macicy, programu badań przesiewowych raka jelita grubego); w przypadku wskazań klinicznych odpowiedniki ww. badań przesiewowych (mammografia, cytologia, kolonoskopia) są możliwe do realizacji poza wskazanymi programami w ramach świadczeń AOS;
2. mogą korzystać z podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) na zasadach dotyczących osób spoza listy aktywnej danego świadczeniodawcy.

 

W celu uzyskania świadczenia, beneficjent ochrony czasowej:

1. okazuje dokument tożsamości i numer PESEL ze statusem UKR oraz
2. przedstawia (w zależności od sytuacji):

• zaświadczenie wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdzające okoliczność, o której mowa w art. 112c ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania
• dokument potwierdzający ciążę lub połóg.

Ustawa przyznaje również prawo do świadczeń opieki zdrowotnej [4] cudzoziemcom, którzy odnieśli obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium państwa lub obszaru geograficznego, którzy zostali przetransportowani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

Ustawa przyznaje beneficjentom ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, znajdującym się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w rozumieniu ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym [5] prawo do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych niezwłocznie w niezbędnym zakresie.

Ustawa przyznaje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez świadczeniodawców, na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, oraz przez apteki, na podstawie umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia.

---

Ważne!

Obywatele Ukrainy, który przed dniem wejścia w życie ustawy znajdowali się w trakcie leczenia szpitalnego są uprawnieni do kontynuacji tego leczenia, aż do zakończenia hospitalizacji, jednak niedłużej niż do 4 marca 2027 r.

---

 

Zmiany w Ogólnych warunkach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej [6]:

W przypadku świadczeń udzielanych beneficjentom ochrony czasowej uprawnionym do świadczeń na podstawie art. 112c ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy oraz ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadczeniodawca jest zobowiązany sporządzić kopię dokumentów potwierdzających prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub sporządzić odpis tych dokumentów.

Świadczeniodawca ponosi odpowiedzialność za umieszczenie błędnych lub niekompletnych danych zawartych w odpisie. W przypadkach, o których mowa w zdaniu pierwszym, dotyczących świadczeń związanych z ciążą, porodem lub połogiem, potwierdzenie prawa do świadczeń może zostać dokonane na podstawie dokumentacji medycznej albo danych sprawozdawczych przekazywanych przez świadczeniodawcę.

 

Zmiany w sprawozdawczości świadczeń opieki zdrowotnej [7]:

Lp.	Tytuł		Kod tytułu
1	beneficjent ochrony czasowej posiadający numer PESEL ze statusem UKR, któremu świadczenia są udzielane bezpłatnie zgodnie z ustawą z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203) na podstawie art. 112c ust. 1:	pkt 1	BT
		pkt 2	BD
		pkt 3	BZ
		pkt 4	BC
2	cudzoziemiec, któremu świadczenia są udzielane bezpłatnie zgodnie z ustawą z dnia13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 112c ust. 2		TX
3	beneficjent ochrony czasowej posiadający numer PESEL ze statusem UKR znajdujący się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, któremu świadczenia są udzielane bezpłatnie zgodnie z ustawą z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 112c ust. 3		BRM
4	obywatel Ukrainy, który przed dniem 5 marca 2026 r. znajdował się w trakcie leczenia szpitalnego udzielanego na podstawie art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2022 r.  o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, 620, 621, 1301 i 1794 oraz z 2026 r. poz.  203), kontynuujący leczenie aż do zakończenia hospitalizacji, jednak nie dłużej niż do dnia 4 marca 2027 r., i nieposiadający prawa do świadczeń opieki zdrowotnej z innego tytułu		K

 

• Dokumenty rozliczeniowe dotyczące świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie od dnia wejścia w życie rozporządzenia do dnia 5 maja 2026 r. osobom niebędącym ubezpieczonymi, posiadającym uprawnienia do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 112c ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, świadczeniodawca składa Narodowemu Funduszowi Zdrowia nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od dnia udzielenia tego świadczenia.
• Rozliczenie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa powyżej, przed upływem trzech miesięcy od dnia udzielenia tego świadczenia, wymaga uzgodnienia z Narodowym Funduszem Zdrowia.

 

Wskazówki dla świadczeniodawców dotyczące zasad sprawozdawania świadczeń^* w komunikacie XML SWIAD udzielanych od 5 marca 2026 r. beneficjentom ochrony czasowej na mocy ustawy

*Dotyczy także podmiotów prowadzących aptekę posiadających umowę na realizację zalecanych szczepień ochronnych w aptece.

 

Dane z realizacji świadczeń powinny być przekazywane komunikatem sprawozdawczym XML SWIAD i rozliczane w ramach umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia.

---

Ważne!

Sprawozdanie w komunikacie XML SWIAD realizacji świadczeń udzielonych beneficjentom ochrony czasowej po 4 marca 2026 r. będzie możliwe od 1 maja 2026 r.

---

Jak należy poprawnie sprawozdać w XML SWIAD potwierdzenie prawa do świadczenia.

W przypadku osób:

1. poniżej 18 roku życia:

• zweryfikuj, czy osoba spełnia warunki do uzyskania bezpłatnych świadczeń, czyli posiada PESEL ze statusem UKR
• w przypadku potwierdzania prawa do świadczeń z wykorzystaniem systemu eWUŚ uzyskasz informację, że Fundusz potwierdza prawo do świadczeń – ochrona czasowa zgodnie z komunikatem
• możliwe jest potwierdzenie prawa do świadczeń poprzez weryfikację okazanego dokumentu potwierdzającego, że dziecko ma nadany numer PESEL ze statusem UKR  - odpowiada to tytułowi uprawnień do świadczeń BD - Ochrona czasowa - PESEL z statusem UKR - dzieci (art. 112c ust.1 pkt 2)

2. w wieku 18 lat i powyżej:

• zweryfikuj, czy osoba spełnia warunki do uzyskania bezpłatnych świadczeń, czyli posiada PESEL ze statusem UKR
• eWUŚ zwróci informacje, że pacjent jest beneficjentem ochrony czasowej posiadającym PESEL ze statusem UKRzgodnie z komunikatem
• zweryfikuj czy osoba posiada dokument potwierdzający tytuł dla jednej z grup:

BT - Beneficjenci ochrony czasowej, posiadający numer PESEL ze statusem UKR - terror/gwałt (art. 112c ust.1 pkt 1)

BZ - Beneficjenci ochrony czasowej, posiadający numer PESEL ze statusem UKR - zamieszkanie (art. 112c ust.1 pkt 3)

BC - Beneficjenci ochrony czasowej, posiadający numer PESEL ze statusem UKR - ciąża/połóg (art. 112c ust.1 pkt 4)

 

W komunikacie SWIAD:

• w przypadku osób poniżej 18 roku życia i potwierdzenia eWUŚ (status UKR; ochrona czasowa) sprawozdaj informacje w of-dokument-el
• w przypadku osób powyżej 18 roku życia i poniżej 18 roku życia (weryfikacja dokumentem) sprawozdaj informacje:

Dla tytułów uprawnień: BD, BT, BZ, BC (karta przebiegu ciąży), TX wymagane jest przekazanie danych o dokumencie potwierdzającym prawo do świadczeń w ramach elementu: of-inny:

6	of-inny		0-1 1z		Inny dokument potwierdzający uprawnienia	Element wykorzystywany między innymi do przekazania danych dokumentu, na podstawie którego potwierdzono uprawnienie TR, IC, BD, BT, BZ, BC (w przypadku, gdy tytuł uprawnień BC potwierdzono z wykorzystaniem karty Karta przebiegu ciąży), TX
		nazwa	1	do 80 znaków	Nazwa dokumentu
		…..	….	….	….	…

 

Dla tytułu uprawnienia: BC (zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę lub połóg)  wymagane jest przekazanie danych o dokumencie potwierdzającym prawo do świadczeń w ramach elementu: of-dokum-inne-upraw

6	of-dokum-inne-upraw		0-1 1z		Dokument potwierdzający uprawnienia	Dokument potwierdzający uprawnienia zgodnie z tabelą nr 11 załącznika nr 3 do rozporządzenia: IA, IAU, IB, IBU, BU, AL, NA. PS, CU, ZA, UC, CH, EM
		nazwa	1	do 100 znaków	Nazwa dokumentu
		….	…	…	…	….

 

Dla tytułów uprawnień: BRM, K nie jest wymagane przekazanie danych o dokumencie potwierdzającym prawo do świadczeń.

 

Zmiany w eZWM w zakresie rozliczania świadczeń udzielanych beneficjentom ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR

W związku z wejściem od 5 marca 2026 r. ustawy, w systemie eZWM, prawo do świadczeń osób objętych tą ustawą można potwierdzać z wykorzystaniem eWUŚ lub poprzez przedstawienie dokumentów uprawniających.

Prawa do świadczeń grup osób objętych tą ustawą nie można potwierdzać z wykorzystaniem oświadczenia o prawie do świadczeń. Publikujemy uzupełniony plik zawierający słownik tytułów uprawnień oraz dokumentów potwierdzających uprawnienie – obowiązujący od 5 marca 2026 r.

Plik zawiera  zakres przekazywanych danych w ramach danego typu dokumentu oraz obligatoryjność przekazania danej informacji.

W przypadku, gdy dana informacja znajduje się na dokumencie, a w systemie nie ma dedykowanego pola na jej wpisanie należy tę informację wpisać w polu „nazwa” dedykowanym do przekazywania innych informacji.

---

Ważne!

Rozliczanie realizacji z tytułami uprawnień wynikającymi z ustawy będzie możliwe od 1 maja 2026 r.

---

Pod adresem https://test-ezwm.nfz.gov.pl/ zostaną udostępnione transformaty obowiązujące od 5 marca 2026 r.

 

[1] Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203).

[2] Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 337, z późń. zm.).

[3] Z wyłączeniem leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, leczenia niepłodności, zabiegów endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy oraz podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej Ministra Zdrowia.

[4] Oraz zabiegi endoprotezoplastyki.

[5] W stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2026 r. poz. 141).

[6] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (oczekuje na publikację w Dz. U.).

[7] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 3 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (oczekuje na publikację w Dz. U.).