Aktualności

Czerniak – co musisz o nim wiedzieć?

• Lato kusi słońcem, ale Twoja skóra pamięta każdy promień.

• Profilaktyka i czujność to najskuteczniejsza broń w walce z czerniakiem.

• W Polsce każdego roku odbiera życie blisko 1400 osobom.

• Dowiedz się, jak chronić skórę i dlaczego regularna obserwacja znamion ma znaczenie.

 

Czym jest czerniak?

Czerniak to jeden z najbardziej agresywnych nowotworów skóry. Rozwija się z  melanocytów – komórek odpowiedzialnych za produkcję melaniny, czyli barwnika nadającego skórze jej kolor i chroniącego ją przed promieniowaniem UV.

Najczęściej pojawia się na skórze, ale może rozwinąć się również w obrębie błon śluzowych jamy ustnej, nosa, a nawet na gałki ocznej. Czerniak daje przerzuty, dlatego tak ważne jest jego wczesne wykrycie i rozpoczęcie leczenia.

 

Czy wiesz, że?

• Wczesne wykrycie czerniaka daje ponad 95 proc. szans na całkowite wyleczenie.

• Dlatego warto regularnie oglądać swoją skórę i zwracać uwagę na nowe lub zmieniające się znamiona.

 

Kto jest najbardziej narażony na czerniaka?

Ryzyko zachorowania na czerniaka jest większe, jeśli:

• masz jasną karnację, rude lub blond włosach, niebieskie oczy i liczne piegi
• masz dużo znamion barwnikowych lub znamiona znajdują się w miejscach narażonych na częste podrażnienia
• doznałeś silnych oparzeń słonecznych, zwłaszcza w dzieciństwie
• Twoja skóra łatwo ulega oparzeniom i z trudem się opala
• często przebywasz na słońcu bez odpowiedniej ochrony
• korzystasz z solarium
• w Twojej rodzinie występowały przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry.

 

ABCDE samokontroli znamion

Regularna samokontrola skóry to jeden z najprostszych sposobów, aby wcześnie zauważyć niepokojące zmiany. Raz w miesiącu poświęć kilka minut na dokładne obejrzenie znamion, najlepiej w dobrze oświetlonym pomieszczeniu, z pomocą lustra lub bliskiej osoby. W ocenie zmian pomoże Ci prosta zasada ABCDE czerniaka, stosowana na całym świecie. 

 

Sprawdź, gdzie skontrolujesz niepojące zmiany skórne

 

– Niepokojącym objawem jest powiększanie się znamienia, zmiana barwy, pojawienia się uwypuklenia, krwawienia lub świąd zmiany. Jeśli zauważymy takie objawy, konieczna jest pilna konsultacja dermatologiczna – zwraca uwagę dr n. med. Marta Kurzeja, dermatolog.

 

Nowoczesne leczenie czerniaka w ramach NFZ

Nawet jeśli choroba jest bardziej zaawansowana, nadal masz dostęp do nowoczesnych metod leczenia finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Jeśli rozpoznano u Ciebie czerniaka skóry lub błon śluzowych, lekarz może zakwalifikować Cię do programu lekowego B.59 „Leczenie chorych na czerniaka skóry lub błon śluzowych”. Program obejmuje nowoczesne terapie, w tym immunoterapię oraz leczenie ukierunkowane molekularnie, dobierane indywidualnie do rodzaju choroby i Twojego stanu zdrowia. To połączenie wcześniej funkcjonujących niezależnie trzech programów lekowych.

Mogą z niego skorzystać osoby, które mają histopatologiczne potwierdzenie czerniaka skóry lub błon śluzowych:

• w stadium zaawansowania IIB lub IIC
• w stadium zaawansowania III (nieoperacyjny) lub IV
• po całkowitym wycięciu w stopniu zaawansowania III lub z przerzutami odległymi
• w stadium zaawansowania IIIB, IIIC, IIID (klinicznego, operacyjnego)

Rok realizacji	Liczba pacjentów	Wartość refundacji leków
2023	3 403	448 991 621,23 zł
2024	3 723	472 097 195,13 zł
2025	4 303	560 440 194,56 zł
styczeń - maj 2026	3 429	166 246 276,77 zł

 

Czy wiesz, że…?

• Od 1 lipca 2024 r. refundacją objęto także lek z listy technologii o wysokiej innowacyjności w ramach odrębnego programu lekowego B.163.FM „Leczenie chorych na czerniaka błony naczyniowej oka”.

 

Jak chronić skórę przed czerniakiem?

Choć nie na wszystkie czynniki ryzyka mamy wpływ, wiele zależy od codziennych nawyków. Odpowiednia ochrona przed promieniowaniem UV, regularna obserwacja skóry i unikanie solarium mogą znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania na czerniaka.

Zacznij od kilku prostych zasad, które warto stosować przez cały rok.

Czy wiesz, że…?

• Badanie znamion dermatoskopem jest szybkie, bezbolesne i trwa zwykle 10-15 minut.

• Dzięki specjalnemu powiększeniu i odpowiedniemu oświetleniu lekarz może dokładnie ocenić znamię i wychwycić zmiany, których nie widać gołym okiem.

Zadbaj o zdrowie, zanim pojawią się objawy – sprawdź program „Moje Zdrowie”

 

– Znamiona badamy rutynowo dermoskopem, który umożliwia powiększenie badanej zmiany. Jeśli zmiana budzi niepokój onkologiczny, możemy znamię zbadać wykonując wideodermoskopię, która daje możliwość 20-120-krotnego powiększenia zmiany, zapisu cyfrowego zdjęcia znamienia oraz porównania go po 3 miesiącach do pierwotnego obrazu – podkreśla dr Marta Kurzeja.

 

Krem z filtrem – nie tylko na plażę

Promieniowanie UV działa przez cały rok, także w pochmurne dni i wtedy gdy nie odczuwasz ciepła słońca. Dlatego krem z filtrem powinien być elementem codziennej pielęgnacji, a nie tylko wakacyjnej kosmetyczki.

Jak dobrać filtr SPF?

• SPF 2 – 6 – niska ochrona
• SPF 8 – 12 – średnia ochrona
• SPF 15 – 25 – wysoka ochrona
• SPF 30 – 50 – bardzo wysoka ochrona
• SPF 50+ – najwyższa ochrona.

Jeśli masz jasną karnację, liczne znamiona, jesteś po zabiegach medycyny estetycznej, po przeszczepie lub przyjmujesz leki zwiększające wrażliwość na słońce, wybieraj kremy z wysokim lub bardzo wysokim filtrem.

 

Posłuchaj, co mówi ekspert o profilaktyce czerniaka

Obejrzyj film, w którym prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski wyjaśnia:

• czy czerniak występuje tylko na skórze
• które znamiona powinny Cię zaniepokoić
• jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na czerniaka
• kiedy warto zgłosić do lekarza i zbadać znamiona.

W kilka minut poznasz najważniejsze zasady profilaktyki czerniaka i dowiedz się, jak chronić siebie oraz swoich bliskich przed nowotworami skóry.

 

To powinno Cię zainteresować:

Planujesz wakacje za granicą? Zabierz ze sobą EKUZ

Choroba na urlopie. Gdzie znajdziesz pomoc medyczną?

Nie lekceważ ukąszenia kleszcza

 

---

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Marta Kurzeja, dermatolog