Aktualności

Poradnik Pacjenta: Profilaktyka to męska sprawa

• Twoje ciało to nie maszyna – nie naprawisz go na szybko w warsztacie.

• Nie czekaj, aż coś zepsuje się na dobre.

• Prawdziwa męska sprawa to dbanie o siebie zanim dojdzie do awarii. 

• Pamiętaj, że profilaktyka to więcej niż hasło – to konkretne działania, które mogą uratować Ci życie.

 

To musisz wiedzieć. Koniecznie przeczytaj: Bezpłatne badania profilaktyczne dla mężczyzn Statystyczny mężczyzna unika lekarza Pora to zmienić! Pierwszy krok – zaufaj edukacji, nie wierz stereotypom Każdego dnia 15 mężczyzn przegrywa walkę z rakiem prostaty Codzienne nawyki mają znaczenie Przerost prostaty - czy to już rak? Rak jądra - męski problem młodych mężczyzn Weź sprawy w swoje ręce – samobadanie jąder krok po kroku Nowotwory, które najczęściej dotyczą mężczyzn Kolonoskopia - badanie, którego nie trzeba się bać Masz 20 lat i więcej? Zrób te badania. Są za darmo Eksperci mówią o męskim zdrowiu – posłuchaj, to warto wiedzieć Twoje zdrowie pod kontrolą – sprawdź kalendarz badań NFZ

Bezpłate badania profilaktyczne dla mężczyzn 

Wielu mężczyzn odkłada badania na później, choć część chorób można wykryć, zanim pojawią się pierwsze objawy. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje programy profilaktyczne, z których możesz skorzystać bezpłatnie - wystarczy tylko po nie sięgnąć.

BADANIE / PROGRAM	GRUPA WIEKOWA	JAK CZĘSTO?	DLACZEGO WARTO?
Kolonoskopia	50–65 lat; 40–49 lat przy raku jelita grubego u krewnego I stopnia	Raz na 10 lat, jeśli wynik i zalecenia lekarskie nie wskazują inaczej	Pozwala wykryć zmiany przednowotworowe i usunąć polipy, zanim rozwinie się z nich rak.
Bilans „Moje Zdrowie”	20 lat i więcej	Co 5 lat (20–49 lat) lub co 3 lata (50 lat i więcej)	Kompleksowa ocena stanu zdrowia, obejmująca m.in. badania krwi i moczu oraz indywidualny plan zdrowotny.
PSA – badanie prostaty	Mężczyźni po 50. roku życia	W ramach rozszerzonego pakietu programu „Moje Zdrowie”, zgodnie z zasadami kwalifikacji	Pomaga ocenić stężenie swoistego antygenu sterczowego. Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie raka prostaty, ale może wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki.
Program badań przesiewowych raka płuca	50–74 lata – zależnie od wieku, historii palenia i dodatkowych czynników ryzyka	Co 12 miesięcy lub częściej, w zależności od wyniku badania	Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) pozwala wykryć raka płuca na wczesnym etapie, szczególnie u osób z grupy podwyższonego ryzyka.
Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK)	35–65 lat	Co 5 lat, jeśli spełniasz kryteria programu	Pozwala ocenić ryzyko chorób serca i naczyń. Obejmuje m.in. pomiar ciśnienia, BMI oraz badania poziomu cholesterolu i glukozy.

WAŻNE – sprawdź zasady kwalifikacji

• Kolonoskopia: nie jest wymagane skierowanie. Do programu kwalifikują się osoby bez objawów sugerujących raka jelita grubego, które nie miały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. Badanie może być wykonane w znieczuleniu, zależnie od wskazań medycznych.
• Moje Zdrowie: ankietę można wypełnić na IKP, w aplikacji mojeIKP lub w przychodni POZ. W ramach pakietu rozszerzonego mężczyźni po 50. roku życia mogą mieć wykonane PSA.
• Rak płuca: w wieku 55–74 lat wymagane jest co najmniej 20 paczkolat i rzucenie palenia nie wcześniej niż 15 lat temu. W wieku 50–54 lat obowiązują dodatkowe kryteria ryzyka. Badanie jest bezpłatne.
• ChUK: program jest przeznaczony dla osób, które m.in. nie mają rozpoznanej cukrzycy, przewlekłej choroby nerek ani rodzinnej hipercholesterolemii i nie korzystały z programu w ciągu ostatnich 5 lat. Nie potrzeba skierowania – wystarczy zgłosić się do swojej przychodni POZ.

➜ Sprawdź, z których bezpłatnych programów profilaktycznych możesz skorzystać.

 

Statystyczny mężczyzna unika lekarza

Statystyki nie pozostawiają złudzeń. Mężczyźni częściej niż kobiety odkładają troskę o zdrowie na później. Wizyta u lekarza? Kiedyś. Badania? Jak znajdzie się czas. A najlepiej wtedy, gdy coś zacznie boleć. Problem w tym, że nie każda choroba daje o sobie znać od razu.

Co najczęściej staje na drodze do gabinetu lekarskiego? Stres, przemęczenie, praca i codzienne obowiązki. Do tego dochodzi przekonanie, że skoro nic nie boli, nie ma powodu do niepokoju. Tymczasem nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy niektóre choroby układu krążenia mogą przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów.

Z badań wynika, że tylko 43 proc. mężczyzn przynajmniej raz w życiu odwiedziło kardiologa. Wizyta u urologa również nie należy do tych, które chętnie wpisujemy do kalendarza. Powody są różne: obawa przed wykryciem poważnej choroby (36 proc. badanych mężczyzn), ale też wstyd i skrępowanie związane z samym badaniem (33 proc.).

Łatwiej więc odsunąć temat na później, zająć się pracą, rodziną i kolejnymi obowiązkami. Tylko że zdrowie nie zawsze poczeka, aż znajdziesz dla niego czas.*

 

Czy wiesz, że…?

• Nawet 1/4 wszystkich nowotworów rozpoznawanych u mężczyzn stanowią nowotwory układu moczowo-płciowego.

• Tylko co trzeci mężczyzna po 35 roku życia był kiedykolwiek u urologa.

• Wśród mężczyzn po 55 roku życia, aż 61 proc. panów deklaruje, że nigdy nie było u urologa.*

 

Pora to zmienić! Pierwszy krok – zaufaj edukacji, nie wierz stereotypom

Wciąż pokutuje przekonanie, że mężczyzna powinien być twardy, nie narzekać i radzić sobie sam. Także wtedy, gdy chodzi o zdrowie. Tymczasem stereotypy mogą skutecznie zniechęcać do rozmowy o problemach zdrowotnych, szukania pomocy i korzystania z badań profilaktycznych.

Jak to zmienić? Od wiedzy. Im więcej wiemy o chorobach, ich czynnikach ryzyka i możliwościach wczesnego wykrywania, tym łatwiej podejmować świadome decyzje dotyczące zdrowia. 

– Edukacja zdrowotna, zarówno ta prowadzona od najmłodszych lat w szkole, jak i ta kierowana do osób dorosłych w postaci materiałów informacyjnych czy kampanii zdrowotnych przynosi wymierne efekty wśród mężczyzn i kobiet – zwraca uwagę dr hab. n. o zdr., prof. Instytutu, Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Zakładzie Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie.

 

Każdego dnia 15 mężczyzn przegrywa walkę z rakiem prostaty 

Rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. W 2023 roku rozpoznano go u blisko 24 tys. mężczyzn. W tym samym roku z powodu tego nowotworu umierało średnio 15 mężczyzn dziennie.

Może rozwijać się przez długi czas bez wyraźnych objawów. Dlatego tak ważna jest wiedza o czynnikach ryzyka i sygnałach, których nie należy lekceważyć. Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem. Większą czujność powinni zachować również mężczyźni, których ojciec lub brat chorowali na raka prostaty.

Przerost prostaty - czy to już rak?

Powiększona prostata nie musi oznaczać nowotworu.

• Czym różni się łagodny przerost gruczołu krokowego od raka?
• Jakie objawy powinny zrówicić uwagę i kiedy warto odwiedzić urologa?

Obejrzyj film, w którym Dr n. med. Łukasz Kupis, urolog i androlog, wyjaśnia co warto wiedzieć o raku prostaty i rozwiewa najczęstsze wątpliwości. 

 

Czy wiesz, że…?

• Blisko 2/3 kobiet uważa urologa za najważniejszego specjalistę dla zdrowia mężczyzny.

• Mężczyźni zaś częściej wskazują na kardiologa (43 proc.).

 

Codzienne nawyki mają znaczenie 

Nadciśnienie tętnicze, nadmierna masa ciała, palenie papierosów i brak ruchu - to czynniki, które stopniowo zwiększają ryzyko poważnych chorób. Nie zawsze dają o sobie znać od razu, ale ich konsekwencje mogą być odczuwalne po latach.

Jak pokazują wyniki ogólnopolskiego badania WOBASZ3, problem nadmiernej masy ciała dotyczy około 60 proc. dorosłych Polaków – 39 proc. ma nadwagę, a 21 proc. otyłość. Nadciśnienie tętnicze występuje u 32,3 proc. dorosłej populacji, a tradycyjne wyroby tytoniowe pali 17 proc. osób w wieku 20–75 lat. 

Nie bez powodu Europejski Kodeks Walki z Rakiem wskazuje, że wielu nowotworom można zapobiegać, zmieniając codzienne nawyki i ograniczając kontakt z czynnikami rakotwórczymi. Nie musisz od razu zmieniać wszystkiego. Zacznij od małych kroków. Każdy z nich ma znaczenie dla Twojego zdrowia.

Co możesz zrobić na co dzień?

1. Odżywiaj się zdrowo

• jedz więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych
• ogranicz czerwone mięso, unikaj mięsa przetworzonego i wysoko przetworzonej żywności 
• sprawdź bezpłatne plany żywieniowe na portalu Diety NFZ

2. Bądź aktywny

• spaceruj, jeździj na rowerze, pływaj
• wybierz ruch, który sprawia Ci przyjemność
• ogranicz czas spędzany w pozycji siedzącej

3. Nie pal

• zrezygnuj z papierosów i tytoniu
• chroń bliskich przed biernym paleniem

4. Unikaj alkoholu

• alkohol zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory
• najlepiej z niego zrezygnować.

5. Chroń się przed słońcem

• ​stosuj kremy z filtrem
• unikaj nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV
• nie korzystaj z solarium.

6. Dbaj o bezpieczeństwo w pracy

• przestrzegaj zasad BHP
• stosuj ochronę przed substancjami rakotwórczymi.

7. Pamiętaj o szczepieniach

• szczepienia przeciw HPV i WZW typu B pomagają zapobiegać nowotworom związanym z zakażeniami wirusowymi.

 

Zajrzyj do naszego magazynu "Ze Zdrowiem" i przekonaj się, że profilaktyka to też męska sprawa

 

Rak jądra - męski problem młodych mężczyzn

Rak jądra najczęściej występuje u młodych mężczyzn.

Dlatego warto wiedzieć: 

• na jakie zmiany zwracać uwagę i jak prawidłowo badań jądra
• czy samobadanie jest trudne
• kiedy niepokojący objaw powinien słonić do wizyty u lekarza

Obejrzyj film z dr Łukaszem Kupisem i dowiedz się, jak krok po kroku zadbać o zdrowie.

Zasubskrybuj nasz kanał YouTube Akademia NFZ i dołącz do społeczności, która zdrowie stawia na pierwszym planie

 

Weź sprawy w swoje ręce – samobadanie jąder krok po kroku

Nowotwór jąder dotyka najczęściej młodych mężczyzn w wieku 20-39 lat. Dlatego warto wprowadzić samobadanie jako stały element profilaktyki już od okresu dojrzewania. Regularność jest kluczowa – wykonując badanie co miesiąc, łatwiej zauważysz nawet najmniejsze zmiany.

Samobadanie jąder wykonuj raz w miesiącu, najlepiej podczas kąpieli lub pod prysznicem. Poznaj ich naturalną budowę – jedno jądro może być nieco większe od drugiego, a w górnej części możesz wyczuć zgrubienie, czyli najądrze, które może przypominać mały guzek. To normalne cechy. Zwracaj uwagę, czy od ostatniego badania nie pojawiły się nowe zmiany.

 

Nowotwory, które najczęściej dotyczą mężczyzn

Według Krajowego Rejestru Nowotworów, najczęściej występują wśród mężczyzn:

• rak prostaty - 23,7 proc. zachorowań 
• rak płuca - 12,2 proc. zachorowań 
• rak jelita grubego 11 proc zachorowań
• rak pęcherza moczowego - 5,3 proc. zachorowań.

To jednocześnie nowotwory, które są najczęstszymi przyczynami zgonów wśród mężczyzn. Męskie nowotwory, takie jak rak prostaty czy rak jądra, często rozwijają się bezobjawowo. To oznacza, że mogą zaatakować, zanim się zorientujemy. Dlatego tak ważne jest, aby regularnie kontrolować swoje zdrowie – tak jak robicie to z samochodem.

– Zaznaczę, że występowanie raka płuca i rak jelita grubego w ogromnej mierze wiąże się z narażeniem na czynniki, których występowanie mężczyźni mogą skutecznie ograniczać samodzielnie w ich codziennym życiu. Chodzi przede wszystkim o narażanie na dym tytoniowy, spożywanie alkoholu, niezdrową dietę czy brak aktywności fizycznej – dodaje prof. Paweł Koczkodaj.

 

Kolonoskopia - badanie, którego nie trzeba się bać

Rak jelita grubego to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn. Przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, dlatego tak ważne jest wykonywanie badań profilaktycznych. Kolonoskopia pozwala wykryć nie tylko wczesne zmiany nowotworowe, ale także polipy, których usunięcie może zapobiec rozwojowi raka. To jedno z najważniejszych badań w profilaktyce tego nowotworu.

W filmie dr n. med. Adam Koprowski, gastrolog, wyjaśnia:

• czy kolonoskopia jest bolesna
• czy można ją wykonać w znieczuleniu na NFZ
• jak się do niej przygotować
• oraz dlaczego nie należy się jej wstydzić.

Program badań przesiewowych raka jelita grubego. Sprawdź, gdzie zrobisz badanie

 

Masz 20 lat i więcej? Zrób te badania. Są za darmo

Z programu Moje Zdrowie może skorzystać każdy, kto skończył 20. lat. Zgłoszenie do programu jest proste, nawet nie musisz wychodzić z domu.

Krok 1.

Wypełnij ankietę, jak Ci wygodnie:

• bezpośrednio w przychodni POZ, do której jesteś zapisany, czyli złożyłeś deklarację wyboru lekarza, pielęgniarki POZ
• przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP w zakładce „Profilaktyka”.

Krok 2. 

Dostaniesz skierowanie na badania:

• przychodnia POZ wystawia skierowanie na badania
• informuje Cię o tym, gdzie powinieneś się udać, aby wykonać zlecone badania
• ze skierowaniem zgłaszasz się do wyznaczonego punktu pobrań.

Krok 3.

Robisz badania laboratoryjne.

Podstawowy pakiet dla wszystkich zawiera:

• morfologię krwi
• stężenie glukozy we krwi
• lipidogram:
  • TC (Total Cholesterol) – cholesterol całkowity
  • LDL (Low-Density Lipoprotein) – cholesterol frakcji LDL, czyli tzw. „zły” cholesterol
  • HDL (High-Density Lipoprotein) – cholesterol frakcji HDL, czyli tzw. „dobry” cholesterol
  • TG (Triglycerides) – trójglicerydy
• poziom kreatyniny wraz z oszacowaną wartością eGFR (parametr dotyczący nerek)
• TSH (hormon tyreotropowy)
• badanie ogólne moczu.

Możesz otrzymać również dodatkowy pakiet badań w zależności od wieku i wyników kwestionariusza zdrowotnego. Pakiet rozszerzony obejmuje:

• próby wątrobowe (ALAT, AspAT, GGTP)
• PSA całkowity u mężczyzn po 50 roku życia
• anty-HCV
• lipoproteina A (wykonana raz w życiu w ramach programu w wieku 20-40 lat)
• test na krew utajoną w kale – metoda FIT-OC, po 50 roku życia.

Krok 4.

Zgłaszasz się na wizytę podsumowującą do swojej przychodni POZ. Zostaniesz na nią zaproszony przez POZ, jak wyniki badań laboratoryjnych będą gotowe.

Personel medyczny sprawdzi m.in.:

• ciśnienie
• tętno
• wagę
• wzrost
• obwód talii
• obwód bioder
• BMI (wskaźnik masy ciała)
• WHR (stosunek obwodu talii do obwodu bioder).

Następnie personel medyczny omówi z Tobą wyniki badań. Jeśli będzie to konieczne, zostaniesz skierowany na dalszą diagnostykę.

Na wizycie podsumowującej otrzymasz Indywidualny Plan Zdrowotny, a w nim zalecenia dotyczące:

• odżywiania
• zdrowego stylu życia
• aktywności fizycznej
• badań profilaktycznych
• oraz indywidualny kalendarz zalecanych szczepień i porad edukacyjnych.

Więcej o programie Moje Zdrowie znajdziesz w naszym Poradniku Pacjenta

 

Eksperci mówią o męskim zdrowiu – posłuchaj, to warto wiedzieć!

Spodobał Ci się ten podcast? Na stronie Akademii NFZ znajdziesz ich więcej

 

Twoje zdrowie pod kontrolą – sprawdź kalendarz badań NFZ

Dlatego nie czekaj i już teraz sprawdź badania profilaktyczne dla siebie. Wejdź na stronę Akademia NFZ i skorzystaj z bezpłatnego, i praktycznego kalendarza badań. Zaznacz tylko płeć i wiek, a my zrobimy resztę.

Pokażemy Ci badania profilaktyczne, które powinieneś wykonać i gdzie je zrobisz. To prostsze niż myślisz. Przekonaj się i zrób sobie przegląd zdrowia. Umów się na badania, które mogą uratować Twoje życie.

Działaj dla siebie i swoich bliskich, wypnij się na nowotwory i dbaj o to, co najważniejsze!

Inni przeczytali również: 

Męska płodność: ważne badanie dla mężczyzn finansowane przez NFZ

Dlaczego otyłość jest coraz większym wyzwaniem zdrowotnym?

Rak jądra: co każdy mężczyzna wiedzieć powinien?

 

---

Konsultacja: dr hab. n. o zdr., prof. Instytutu, Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Zakładzie Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie.

*Raport „Zdrowie? Męska sprawa!” z 2023 r.