Dla Pacjenta

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej, zwana dyrektywą transgraniczną, powstała w celu ulepszenia funkcjonowania swobody przepływu usług, która jest jedną z podstawowych zasad zjednoczonej Europy, oraz realizacji obowiązku zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego, który nakłada na Unię art. 168 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Zakres obowiązywania dyrektywy został rozszerzony na państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego – Norwegię, Islandię i Liechtenstein – poprzez formalne włączenie jej do dorobku EOG decyzją Wspólnego Komitetu EOG nr 153/2014. W rezultacie państwa te są zobowiązane do stosowania przepisów dyrektywy na równi z państwami członkowskimi UE.

Zasady dyrektywy transgranicznej obowiązują w Polsce od 15 listopada 2014 r. Zostały uregulowane w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej. Zgodnie z tymi przepisami oraz regulacjami zawartymi w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Zdrowia pacjent może uzyskać zwrot poniesionych kosztów za świadczenia zdrowotne udzielone w innym państwie UE/EOG, o ile świadczenia te należą do świadczeń gwarantowanych w Polsce w ramach powszechnego systemu ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku niektórych świadczeń opieki zdrowotnej określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia wymagane jest uzyskanie uprzedniej zgody* Prezesa NFZ.

Szczegółowe zasady dotyczące zwrotu poniesionych kosztów oraz możliwości uzyskania zgody dostępne są na stronach Zwrot kosztów świadczeń oraz Leczenie planowane wymagające uprzedniej zgody NFZ, a także w Oddziałach Wojewódzkich NFZ.

Dyrektywa transgraniczna nie zastąpiła unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, lecz została wprowadzona jako uzupełniający i alternatywny instrument prawny. Znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacji, która nie jest objęta zakresem przepisów o koordynacji, czyli w przypadku korzystania z leczenia planowanego w placówkach prywatnych.

Ponieważ oba systemy prawne funkcjonują równolegle i mogą mieć alternatywne zastosowanie w zależności od okoliczności konkretnego przypadku, w zakładce Możliwości leczenia w UE znajduje się szczegółowe porównanie wynikających z nich praw i mechanizmów w nich ustanowionych.

W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji o zasadach obowiązujących w ramach przepisów o koordynacji należy przejść na stronę internetową polskiej instytucji łącznikowej.

Na mocy dyrektywy transgranicznej każde państwo członkowskie UE/EOG zostało zobowiązane do ustanowienia Krajowego Punktu Kontaktowego (KPK).

W Polsce funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego ds. transgranicznej opieki zdrowotnej pełni Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia, natomiast w Centrum e-Zdrowia mieści się Krajowy Punkt Kontaktowy ds. e-recept transgranicznych.

Informacje o danych kontaktowych Krajowych Punktów Kontaktowych w innych państwach członkowskich UE/EOG dostępne są w zakładce KPK w UE i EOG.

* Zgoda uprzednia - formalne zezwolenie wydawane przez państwo ubezpieczenia na pokrycie koszt ów planowanej opieki zdrowotnej za granicą. Co do zasady stosuje się ją w przypadku leczenia wymagającego co najmniej jednej nocy hospitalizacji lub wykorzystania wysoce specjalistycznej albo kosztownej infrastruktury lub sprzętu medycznego. Zgodnie z dyrektywą transgraniczną każde państwo członkowskie samodzielnie ocenia, czy istnieje potrzeba wprowadzenia systemu uprzedniej zgody, a jeśli tak – określa, które świadczenia wymagają jej uzyskania w przypadku realizacji za granicą.