Dla Pacjenta

W nowym miejscu zamieszkania możesz korzystać z leczenia na koszt NFZ, pod warunkiem, że masz prawo do świadczeń zdrowotnych w Polsce.

Kiedy przysługuje Ci prawo do świadczeń zdrowotnych w Polsce

Masz takie prawo, gdy:

• jesteś ubezpieczony, np. pracujesz, jesteś emerytem bądź rencistą, jesteś zgłoszony do ubezpieczenia jako członek rodziny osoby pracującej itp.
• nie masz ubezpieczenia, ale masz prawo do leczenia na podstawie szczególnych uprawnień, jak np. dzieci do lat 18, które nie mogą być zgłoszone do ubezpieczenia przez rodzica lub dziadka, student w ciągu 6 miesięcy od ukończenia lub przerwania studiów itp.

Do ubezpieczenia zdrowotnego możesz też zgłosić członków swojej rodziny. Zrobi to w Twoim imieniu płatnik składek. Zgłasza on członka Twojej rodziny do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i opłaca za niego w Twoim imieniu składki zdrowotne.

Płatnikiem składek jest np.:

• Twój pracodawca – jeśli jesteś pracownikiem,
• ZUS – jeśli wypłaca Ci rentę lub emeryturę,
• Ty sam lub osoba zajmująca się sprawami kadrowo-księgowymi – jeśli prowadzisz działalność gospodarczą.

Uwaga! Po zmianie miejsca zamieszkania może zmienić się Twoje ustawodawstwo właściwe dotyczące zabezpieczeń społecznych.

Co Ci przysługuje, gdy zmieniasz kraj zamieszkania na stałe

Jeśli przeprowadzisz się na stałe do innego kraju, będzie Ci przysługiwać prawo do leczenia na zasadach obowiązujących w kraju zamieszkania. Jest to znacznie szerszy zakres świadczeń niż na podstawie EKUZ.

Oznacza to, że np. lekarz nie będzie oceniał, czy leczenie jest konieczne przed Twoim powrotem do Polski, czy też może się odbyć już po powrocie. Będziesz mógł też korzystać z leczenia planowanego, które nie przysługuje na EKUZ.  

Musisz się jednak liczyć z obowiązkiem opłacenia części lub całości leczenia, jeśli takie zasady obowiązują w danym państwie. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w zakładce „Zasady w poszczególnych krajach”.

Po zmianie miejsca zamieszkania nie utracisz prawa do leczenia w Polsce.  W trakcie każdego pobytu w kraju będziesz korzystać z leczenia, które będzie konieczne.

Aby leczyć się na zasadach obowiązujących w kraju zamieszkania, złóż do nas wniosek o wydanie dokumentu przenośnego S1 „Rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną”. Dokument ten potwierdza ubezpieczenie zdrowotne na NFZ za granicą.

Pamiętaj! Jeśli podejmiesz pracę lub działalność gospodarczą za granicą, nie będziesz mógł korzystać z polskiego ubezpieczenia zdrowotnego. Wyjątek stanowią pracownicy delegowani i pracownicy służby cywilnej lub dyplomacji.

Komu przysługuje dokument S1

Wydamy Ci dokument S1, jeśli spełniasz następujące warunki:

• masz prawo do świadczeń zdrowotnych w Polsce i nie stracisz tego prawa, gdy się przeprowadzisz za granicę,
• oficjalnie zmienisz adres zamieszkania.

Po zmianie miejsca zamieszkania, możesz stracić prawo do świadczeń zdrowotnych w Polsce m.in. dlatego, że:

• w nowym państwie zamieszkania wykonujesz pracę lub prowadzisz działalność gospodarczą,

• Twoje ubezpieczenie zdrowotne w Polsce zależy od tego, czy tu mieszkasz, np. umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, prawo do leczenia w związku z ciążą,
• jesteś zgłoszony w polskim urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.

Zmianę miejsca zamieszkania powinieneś zgłosić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem płatnika składek. Jest nim np.:

• Twój pracodawca – jeśli jesteś pracownikiem,
• ZUS – jeśli wypłaca Ci rentę lub emeryturę,
• Ty sam lub osoba zajmująca się sprawami kadrowo-księgowymi – jeśli prowadzisz działalność gospodarczą.

Zmiana ustawodawstwa właściwego

Ustawodawstwo właściwe określa, w którym kraju będziesz płacić składki na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z przepisami możesz podlegać tylko jednemu systemowi, zazwyczaj państwa, w którym faktycznie wykonujesz pracę.

Gdy zmienisz miejsce zamieszkania, może zmienić się również Twoje ustawodawstwo właściwe dotyczące zabezpieczeń społecznych. Nie wybierasz go sobie samodzielnie. To, któremu ustawodawstwu podlegasz jest ściśle określone przez przepisy. Pamiętaj także, że przy ustalaniu ustawodawstwa właściwego wymagane jest podanie tylko jednego adresu zamieszkania. Powinno to być miejsce, w którym jest centrum Twoich interesów życiowych. Dlatego, przed wydaniem dokumentu S1/S072 musimy potwierdzić, że nadal podlegasz polskiemu ustawodawstwu. Dokumentem, który potwierdza ustawodawstwo właściwe jest zaświadczenie A1 wydawane przez ZUS.

Poprosimy Cię o dostarczenie tego dokumentu:

• jeśli mieszkasz w innym państwie członkowskim niż Polska i prowadzisz działalność zawodową zarejestrowaną w Polsce,
• jeśli wykonujesz pracę dla polskiego pracodawcy.

Na stronie ZUS znajdziesz dodatkowe informacje na temat ustawodawstwa właściwego w przypadku telepracy.

Jak złożyć wniosek o dokument S1

Aby uzyskać dokument S1, wykonaj następujące kroki:

• pobierz i wypełnij wniosek o wydanie dokumentu S1 osobie zamieszkałej w innym państwie UE/EFTA/ Zjednoczonym Królestwie 
• wyślij wniosek do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ.

Dane kontaktowe oddziałów wojewódzkich NFZ

Wniosek może złożyć za Ciebie również osoba upoważniona.

Na odwrocie wniosku znajdziesz informacje o zasadach wypełniania wniosku i wymaganych dokumentach. Przeczytaj je dokładnie, zanim złożysz wniosek.  

Sprawdź status swojego wniosku

Do kiedy jest ważny dokument S1

Dokument S1 wydajemy:

• bezterminowo – od dnia, w którym oficjalnie zgłosisz zmianę miejsca zamieszkania
• na czas określony – tylko wtedy, gdy znana będzie data utraty uprawnienia
• na okres wskazany na zaświadczeniu A1

Pamiętaj! Jeśli wrócisz do Polski na stałe, poinformuj o tym oddział wojewódzki NFZ.

Co jeśli otrzymasz informację o wydaniu S1, ale nie będzie do niej dołączony sam dokument?

Otrzymałeś pismo, że przyznaliśmy Ci S1, ale w kopercie nie ma tego dokumentu? Oznacza to, że wysłaliśmy dokument elektronicznie do instytucji, którą wskazałeś we wniosku.

W takiej sytuacji skontaktuj się z tą instytucją i uzyskaj od niej lokalny dokument, który potwierdza Twoje prawo do świadczeń.

 

Aby korzystać z leczenia, musisz najpierw zarejestrować dokument S1.

Jeśli już wydaliśmy dokument w wersji papierowej lub przesłaliśmy go elektronicznie do instytucji Twojego państwa, skontaktuj się tą instytucją i ustal sposób rejestracji. Po rejestracji otrzymasz krajowy dokument, który będziesz okazywać w placówkach służby zdrowia.

Jeśli chcesz zmienić instytucję w państwie zamieszkania, w której zarejestrujesz dokument S1, złóż wniosek o nowy dokument. Równolegle z wystawieniem dokumentu S1 w wersji papierowej oddział wojewódzki NFZ poinformuje o Twoim uprawnieniu instytucję miejsca zamieszkania, którą wskażesz we wniosku o wydanie dokumentu S1.

Każde państwo członkowskie określa procedurę rejestracji dokumentu S1 samodzielnie. Instytucja może odmówić rejestracji dokumentu, jeśli stwierdzi, że nie masz prawa do korzystania z tego uprawnienia. Nastąpi to na przykład, gdy:

• wykonujesz pracę lub prowadzisz działalność w tym kraju,
• nie zostanie potwierdzony fakt, że na stałe mieszkasz w tym państwie,
• osoba wskazana jako członek rodziny nie spełnia warunków, aby mieć ubezpieczenie zdrowotne.

Z leczenia możesz korzystać wyłącznie w placówce publicznej służby zdrowa. Jeśli nie możesz ustalić, gdzie się zgłosić, sprawdź szczegółowe informacje o leczeniu w państwach pobytu. Znajdziesz tam również dane kontaktowe do lokalnej instytucji, która Ci pomoże.

Jak uzyskać ubezpieczenie zdrowotne na podstawie S1 dla członków Twojej rodziny, którzy zmieniają z Tobą miejsce zamieszkania

Decyzję o tym, kto będzie uprawniony do leczenia w państwie zamieszkania jako członek rodziny, podejmuje instytucja rejestrująca dokument S1 wydany dla Ciebie jako głównego ubezpieczonego.

Każde państwo UE/EFTA/Zjednoczone Królestwo samo określa definicję członka rodziny. Może się więc okazać, że w Twoim państwie zamieszkania ubezpieczenie zdrowotne nie przysługuje osobie, która zgodnie z polskim prawem może być zgłoszona do ubezpieczenia jako członek rodziny, np. rodzicom czy dzieciom powyżej 18 lat, które uczą się dalej.

Jak uzyskać dokument S1 dla członków rodziny

Nie musisz składać dodatkowego wniosku o dokumenty S1 dla członków rodziny, z którymi się przeprowadzasz. Aby zapewnić im dostęp do opieki zdrowotnej, zgłoś w państwie zamieszkania, przy rejestracji Twojego dokumentu S1, że chcesz również zarejestrować uprawnienia dla członków rodziny. Podaj ich dane wraz z numerem PESEL.

Instytucja miejsca zamieszkania sprawdzi, która ze wskazanych przez Ciebie osób spełnia warunki, aby być zgłoszona jako członek rodziny. Następnie złoży wniosek do NFZ o wystawienie dokumentów, które potwierdzą ubezpieczenie zdrowotne tych osób.

Jeśli instytucja odmówi wystąpienia z wnioskiem, skontaktuj się z nami jak najszybciej.

Pamiętaj. Możemy potwierdzić prawo członków Twojej rodziny, tylko jeśli są zgłoszeni do Twojego ubezpieczenia. Zgłaszasz ich do ZUS za pośrednictwem Twojego płatnika składek, który płaci za Ciebie składki zdrowotne. Będzie to np.:

• Twój pracodawca – jeśli jesteś pracownikiem,
• ZUS – jeśli wypłaca ci rentę lub emeryturę,
• Ty sam lub osoba zajmująca się sprawami kadrowo-księgowymi – jeśli prowadzisz działalność gospodarczą.

Jak uzyskać ubezpieczenie zdrowotne na podstawie S1 dla członków rodziny, którzy zmieniają miejsce zamieszkania bez Ciebie

Jeśli osoba zgłoszona przez Ciebie do ubezpieczenia w Polsce przenosi się do innego państwa członkowskiego UE lub EFTA lub Zjednoczone Królestwo , musi sama złożyć wniosek o wydanie dokumentu S1 (szczegóły w części „Jak uzyskać dokument S1”).

Decyzję o tym, kto będzie uprawniony do leczenia w państwie zamieszkania jako członek rodziny, podejmuje instytucja rejestrująca dokument S1 wydany dla głównego ubezpieczonego.

Każde państwo UE/EFTA/Zjednoczone Królestwo samo określa definicję członka rodziny. Może się więc okazać, że w państwie zamieszkania ubezpieczenie zdrowotne nie przysługuje osobie, która zgodnie z polskim prawem może być zgłoszona do ubezpieczenia jako członek rodziny, np. rodzicom czy dzieciom powyżej 18 lat, które się uczą.

Pamiętaj. Możemy potwierdzić prawo członków Twojej rodziny, tylko jeśli są zgłoszeni do Twojego ubezpieczenia. Zgłaszasz ich do ZUS za pośrednictwem Twojego płatnika składek, który płaci za Ciebie składki zdrowotne. Będzie to np.:

• Twój pracodawca – jeśli jesteś pracownikiem,
• ZUS – jeśli wypłaca ci rentę lub emeryturę,
• Ty sam lub osoba zajmująca się sprawami kadrowo-księgowymi – jeśli prowadzisz działalność gospodarczą.

Uwaga: Jeżeli rodzice mieszkają w różnych państwach UE/EFTA/Zjednoczonym Królestwie i posiadają własne tytuły do ubezpieczenia, to nie mogą samodzielnie wybrać kraju ubezpieczenia swojego dziecka. Dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego powinien zgłosić rodzić, z którym ich dziecko mieszka. Dokument S1 dla dziecka wydamy tylko wtedy, gdy żaden z rodziców nie ma w kraju zamieszkania dziecka własnego tytułu do ubezpieczenia. Jeżeli taki tytuł posiada, to odmówimy wydania dokumentu S1. Wtedy konieczne będzie zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia w państwie, w którym zamieszkuje.

Prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ na podstawie dokumentu S1, stracisz gdy:

• przestaniesz podlegać polskiemu ustawodawstwu w związku z podjęciem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie państwie zamieszkania,
• pobierasz polską emeryturę albo rentę i uzyskasz prawo do emerytury albo renty w państwie zamieszkania,
• stracisz prawo do świadczeń zdrowotnych w Polsce, bo np. zakończysz pracę lub zawiesisz działalność gospodarczą, otrzymasz bezpłatny urlop lub stracisz status rolnika,
• zgłosisz swojemu płatnikowi, który w Polsce opłaca za Ciebie składki (np. pracodawcy lub ZUS) zmianę miejsca zamieszkania i wskażesz swój adres w Polsce.

Prawo to wygaśnie po 30 dniach od ustania tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia. Dotyczy to sytuacji kiedy:

• zostanie rozwiązana Twoja umowa o pracę, umowa zlecenia, mianowanie,
• zakończysz służbę jako żołnierz lub funkcjonariusz,
• otrzymasz urlop bezpłatny na dłużej niż na 30 dni,
• zakończysz lub wyrejestrujesz działalność gospodarczą,
• utracisz status rolnika,
• utracisz prawo do polskiej emerytury lub renty,
• utracisz prawo do świadczenia społecznego, innego niż zasiłek dla bezrobotnych czy emerytura lub renta, np. zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, świadczenie pielęgnacyjne.

Uwaga! Z chwilą, gdy stracisz prawo do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ, utracą je również członkowie Twojej rodziny, których zgłaszałeś do ubezpieczenia.

Jeśli wydaliśmy Ci dokument S1 i zarejestrowałeś w państwie zamieszkania również członków Twojej rodziny, poinformuj nas o wszelkich zmianach Twojej sytuacji ubezpieczeniowej i sytuacji Twoich bliskich.

Gdy stracisz prawo do świadczeń w Polsce, od tego momentu dokument S1 straci ważność i nie będzie stanowić podstawy do leczenia na koszt NFZ.

Do takich istotnych zmian, które mogą mieć wpływ na Twoje uprawnienia, należą m.in.:

• zmiana państwa zamieszkania,
• podjęcie pracy w innym państwie członkowskim UE lub EFTA lub Zjednoczonym Królestwie, 
• uzyskanie emerytury lub renty z innego państwa UE/EFTA/Zjednoczonego Królestwa niż Polska, 
• utrata statusu członka rodziny zgodnie z ustawodawstwem państwa zamieszkania.

Jeśli zmieniłeś miejsce zamieszkania i nie wystąpiłeś przed wyjazdem o dokument S1, do czasu zakończenia formalności możesz posługiwać się kartą EKUZ.

Pamiętaj. EKUZ uprawnia wyłącznie do świadczeń niezbędnych i nieplanowanych. Zakres świadczeń będzie ograniczony w stosunku do uprawnień na podstawie dokumentu S1.

Może się też zdarzyć, że instytucje w państwie zamieszkania nie będą chciały uznać EKUZ, ponieważ karta przysługuje Ci wtedy, gdy przebywasz czasowo w danym państwie.